ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ ନିକଟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟ ଦେଇଛି ଯେ UAPA ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଜାମିନ ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ଆଦାଲତକୁ ପ୍ରଧାନତଃ ଦେଖିବାକୁ ପଡିବ କେବଳ ଏତିକି – ଅଭିଯୋକ ପକ୍ଷ ଯେ ସମଗ୍ରୀ ଦେଇଛି, ତାହାକୁ ସୂତ୍ରରୂପେ ଧରିଲେ ଏକ ପ୍ରଥମଦୃଷ୍ଟିରେ (prima facie) ମାମଲା ସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି କି ନାହିଁ। ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଆଦାଲତ ଦେଖିବ ନାହିଁ ଯେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପକ୍ଷ କଣ ଯୁକ୍ତି ଦେଉଛି, ନାହିଁ କିଛି ସାକ୍ଷ୍ୟର ଓଜନ ତୁଳାମୂଲ୍ୟ କରିବ।
UAPA ଜାମିନ ଉପରେ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ କଥା
- UAPA ର ଧାରା 43D (5) ଅନୁସାରେ ଜାମିନ ଶୁଣାଣି “ମିନି ଟ୍ରାୟାଲ” ନୁହେଁ; ଏଠି କେବଳ ଏହା ଦେଖିବାକୁ ହେବ ଯେ ଅଭିଯୋକ ପକ୍ଷର କାଗଜପତ୍ର ଓ ସାମଗ୍ରୀରୁ ଅଭିଯୋଗର ଆବଶ୍ୟକ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି କି ନାହିଁ।
- ଯଦି ସେହି ସମଗ୍ରୀ ଭିତ୍ତିରେ ଏହା ଲଗୁଛି ଯେ ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରଥମଦୃଷ୍ଟିରେ ସତ୍ୟ ଥିବା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ଆଧାର ରହିଛି, ତେବେ ଧାରା 43D(5) ଅନୁସାରେ ଜାମିନ ଉପରେ କଠିନ ରୋକ ଜାରି ରହିବ।
“ପ୍ରଥମଦୃଷ୍ଟିରେ ସତ୍ୟ” ମାନେ କଣ
- ଆଦାଲତ କହିଛି, “prima facie true” କହିବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆଦାଲତ ଏକ ସୀମିତ ଯାଞ୍ଚ କରିବ – ଅଭିଯୋକପକ୍ଷ ଯାହା ଡକୁମେଣ୍ଟ ଓ ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦେଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତାହାର ମୁଖ ପଢ଼ିଲେ ଆଇନର ଧାରା (ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଆତଙ୍କବାଦ/ଅବୈଧ କାର୍ଯ୍ୟ)ର ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକଟ ହେଉଛି କି ନାହିଁ।
- କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ଏମିତି ନୁହେଁ ଯେ ଆଦାଲତ ଦୋଷ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଦେଉଛି; ଏହା କେବଳ ଜାମିନ ଯୋଗ୍ୟତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଏକ ନ୍ୟୁନତମ ଯାଞ୍ଚ ମାତ୍ର।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଭିଯୁକ୍ତ ଉପରେ ଅଲଗା ଭାବେ ଭାବିବା
- ଆଦାଲତ କହିଛି, UAPA ମାମଲାରେ ଜାମିନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଅଭିଯୁକ୍ତ‑ନିଷ୍ଠ (accused‑specific) ହେବା ଦରକାର; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ସରିରେ ଧରି ଦେଖିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଯେ ଭୂମିକା ଅଭିଯୋକପକ୍ଷ ଦେଇଛି, ସେଟା ସେହି ଅବୈଧ/ଆତଙ୍କବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଆସଲିକ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କ ରଖେ କି, ନାକି କେବଳ ସାଧାରଣ ସଂସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଉପସ୍ଥିତି ମାତ୍ର ଅଛି – ଏହାକୁ ଆଦାଲତ ଦେଖିବ।
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ସାକ୍ଷ୍ୟ ୱେଟ କେବେ ଦେଖିବେ
- କୋର୍ଟ ସପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ UAPA ଜାମିନ ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପକ୍ଷ କେଉଁ ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦେବ, ସାକ୍ଷୀ ବିଶ୍ୱସନୀୟ କି ନାହିଁ, ବିରୋଧାଭାସ ଅଛି କି ନାହିଁ – ଏହା ସବୁ ମୂଳ ମୁକଦ୍ଦମା (trial) ସମୟରେ ଭାବିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଜାମିନ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 43D(5) ର ଯାଞ୍ଚ ସମୟରେ ନୁହେଁ।
- ଏହି ଭଳି ସୀମିତ ଯାଞ୍ଚକୁ ଆଦାଲତ ଆଇନର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ପାଳନ କରିବା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ଏହାକୁ ନ୍ୟାୟିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ପଳାୟନ ବୋଲି ଦେଖିବାକୁ ନୁହେଁ।
ମାମଲାର ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ
- ଏହି ନୀତିଗତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ ଦିଲ୍ଲୀ ଦଙ୍ଗା ଷଡଯନ୍ତ୍ର ମାମଲାରେ ଅଭିଯୁକ୍ତ ଉମର ଖାଲିଦ ଓ ସର୍ଜିଲ ଇମାମଙ୍କୁ UAPA ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜାମିନ ନାକଚ କରିଛି।
- ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାଏ , ଏହାକୁ “2026 Live Law (SC) 1” ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ଓ କୋର୍ଟ କହିଛି ଯେ ଯେଉଁ ଅଭିଯୁକ୍ତ ଉପରେ ଏହି ତିନି‑ଦଉରିଆ ପ୍ରଥମଦୃଷ୍ଟି ଯାଞ୍ଚ ପୂରଣ ହେଉ ନାହିଁ, ସେଠି ଧାରା 43D(5) ର କଠିନ ରୋକ ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ।
